دهم ثور (اول ماه می) مصادف است با روز جهانی کارگر؛ از این روز در حالی گرامیداشت میشود که بحران بیکاری در افغانستان زندگی میلیونها خانواده را شدیدا تحت تاثیر قرار داده است.
این روز در بیشتر از کشورهای جهان برای یادآوری از فداکاری کارگران و حمایت از ایجاد شرایط کاری بهتر، دستمزدهای عادلانه و حقوق کارگران تجلیل میشود. اما شماری از کارگران روزمزد در ولایت کابل از افزایش بیکاری ابراز نگرانی کرده و خواهان رسیدگی به وضعیت کارگران در افغانستان هستند.
عیدمحمد، یکی از کارگران در ولایت کابل است و روزانه برای به دستآوردن نان شب کراچیوانی میکند. او از ولایت سمنگان برای کار به کابل آمده و از این طریق برای خانوادهاش در سمنگان پول میفرستند.
عیدمحمد که ۱۸ سال سن دارد میگوید که به دلیل مشکلات اقتصادی و فقر مکتب را ترک کرده زیرا از همان زمان کودکی مسولیت خانواده را به عهده داشته است. او دو سال میشود که به کابل آمده و با مزد اندک که روزانه بدست میآورد به مشکل میتواند مخارج خانوادهاش را تامین کند.
در کنار عیدمحمد، عبدالجبار ۸۰ ساله که ظاهرا توانای کار کردن در او دیده نمیشود نیز از وضعیت بد اقتصادی و فقر شکایت دارد. عبدالجبار یکی از کارگران در شهر کابل است که روزانه از ۲۰ تا ۵۰ افغانی عاید دارد و از این طریق مصارف خانواده شش نفری خود را تامین میکند.
او توضیح داد که «امروز ۲۰ افغانی کار کردم در حالی که نمیدانم با این ۲۰ افغانی خرچ نان را بدهم یا کرایه خانه را.؟»
عبدالجبار می گوید که یگانه نان آور خانه است و حالا که توانایی کار را ندارد از آینده خانواده و فرزندانش نگران است. او می افزاید پیش از این شاگرد نانوایی بود و از طریق آن مخارج و کرایه خانه را تامین می کرد اما به دلیل بیکاری ۴ ماه از کرایه خانه نیز عقب افتاده است.
این در حالی است که همانند عیدمحمد و عبدالجبار روزانه صدها تن به دنبال کار در جادهای شهر سرگردان هستند. به دلیل نبود کار و وضعیت بد اقتصادی مردم بیشتر آنان دوباره با دستان خالی به خانه بر می گردند.
به تازهگی برنامهی توسعهی ملل متحد با نشر گزارشی گفته که بحران اقتصادی متداوم، تاثیرات تغییرات اقلیمی و شوکهای اقتصادی روی وضعیت معیشت شهروندان در افغانستان اثر گذاشته است.
در گزارش این نهاد آمده است، در حالی که تولید ناخالص داخلی افغانستان در سال گذشته ۲.۷ درصد رشد داشته؛ اما چالشهای اقتصادی قابل توجه و ریشدار باقی ماندهاند.
با این حال بحران وخیم بشری، توام با بحران اقتصادی، ناملایمات اقلیمی، پیچیدگی های سیاسی، قطع کمک های خارجی امریکا، افزایش مهاجرین عودت کننده و آوارگی های داخلی، اوضاع سیاسی و محدودیتها در برابر زنان از مهم ترین عوامل افزایش فقر و ناامنی غذایی در افغانستان دانسته می شود.
از سوی هم سازمانهای بین المللی از جمله برنامه جهانی غذا همواره از افزایش فقر در افغانستان هشدار داده و تاکید کرده اند که میلیون ها تن در این کشور با خطر قحطی رو به رو هستند.
در گزارش برنامه جهانی غذا آمده است که کاهش کمکهای ایالت متحده، میلیونها تن را در معرض خطر قحطی قرار داده و در حال حاضر یک سوم جمعیت افغانستان به کمکهای غذایی نیازمند هستند و 3.1 میلیون تن در آستانه قحطی کامل قرار دارند.
هنوز آمار مشخص از نرخ بیکاری در افغانستان نشر نشده اما بر اساس آمارهای کمیشنری عالی ملل متحد در امور پناهندگان که در جریان سال 2024 میلادی نشر شد، نرخ بیکاری در افغانستان به ویژه میان جوانان و زنان در بالاترین سطح قرار دارد.
طبق گزارش ها نرخ بیکاری در افغانستان در سال ۲۰۲۲ میلادی ۱۴.۱ درصد و در سال ۲۰۲۳ میلادی ۱۵.۴ درصد بوده و احتمال این وجود دارد که این آمار ها در سال 2025 میلادی نیز بلند باقی بماند.
دفتر هماهنگ کننده کمک های بشردوستانه ملل متحد (اوچا) در افغانستان نیز با نشر گزارشی گفته بود که در سال 2025 میلادی حدود 22.9 میلیون تن یعنی تقریبا نیمی نفوس افغانستان به کمک های بشردوستانه نجات نیاز خواهند داشت که برای رسیدگی به آنان 2.42 میلیارد دالر پول نیاز است.
قطع کمک های خارجی امریکا نیز از جمله علت های دانسته می شود که تاثیر گسترده بر افزایش فقر و بیکاری بر مردم افغانستان داشته است که یک موسسه علمی و پژوهشی موسوم به «اکپس» در گزارشی در پیوند به توقف اکثر کمکهای بشردوستانه ایالات متحده به افغانستان گفته است که هرگونه کاهش بودجه بشردوستانه یا توقف عملیاتهای بشردوستانه، تاثیر قابل توجهی بر مردم افغانستان دارد.
بر اساس گزارش های این سازمان پیشبینی میشود بیش از یک-سوم جمعیت افغانستان تا ماه مارچ سال ۲۰۲۵ میلادی، با ناامنی غذایی «حاد» مواجه هستند.
فقر و گرسنگی در افغانستان یکی از جدی ترین بحران های انسانی در حال حاضر به شمار می رود که برای سال های متوالی بر زندگی میلیون ها تن سایه انداخته است. مهم ترین عوامل افزایش فقر و بیکاری در افغانستان تحولات سیاسی، نبود فرصت های کاری مناسب، قطع کمک های خارجی و بین المللی، تغییرات اقلیمی و بی ثباتی اقتصادی عنوان شده است. با این حال شهروندان کشور برای بیرون رفت از بحران اقتصادی در کشور بر افزایش اشتغال زایی در افغانستان، تقویت زیر ساخت ها، افزایش کمک های بشردوستانه و ایجاد فرصت های کاری در کشور تاکید کرده اند.
