دستبهدست شدن شهرك مرزی اسپينبولدك و بازار بزرگ ويش بين دولت و طالبان در مرز بين افغانستان و پاكستان در روزهاي اخير سروصدای زيادی بر پا كرده است. اين بندرگاه مهم تجاری قندهار را به ايالت بلوچستان و بندر تجاری تازه تأسیس گوادر در دريای عرب وصل ميكند. دولت پاكستان در سالهای اخير، هزينه زيادی برای بهسازی و بازسازی مسير بولدك به كويته را انجام داده و زيربناهای مرزی را در اين منطقه گسترش داده است. اسپینبولدک در كنار بندر اسلامقلعه، از بنادر مهم تجاری كشور به شمار ميرود. هردو بندر بهنوعی نزدیکترین مسير ترانزيتی و تجاری افغانستان به درياهای آزاد و دسترسی اين كشور محاط به خشكه به حملونقل ارزان دريايی جهان است. طالبان با حملات وسيع خود توانست اين مناطق را از تحت تصرف درآورده و همزمان فيلمهای زيادی از برافراشته شدن پرچم اين گروه در اين مناطق در شبكههای اجتماعی از سوی اين گروه پخش شد. درحالیکه در مناطق شمال و غرب كشور، بندرهای تجاری مهمی چون اسلامقلعه، تورغندی، ابونصر فراهی و چند بندر ديگر در تصرف طالبان است، كنترل بندر مرزی اسپینبولدک از اهميت بالايی بر هردو طرف برخوردار بوده و جنگ در اين منطقه حاشيههايی را نيز به همراه داشته است.
نخستين مورد آن، تصرف زادگاه و خانه ژنرال عبدالرازق خان فرمانده مقتدر و پيشين پوليس قندهار است كه در چند سال پيش در يك سوءقصد توسط طالبان كشته شد. جنرال عبدالرازق در زمان حيات خود توانسته بود تا طالبان را در قندهار سركوب كرده و فضا را برای فعاليت اين گروه تنگ كند. باوجودی كه شهر قندهار بهصورت سنتی پايگاه و زادگاه طالبان به شمار ميرفت، اما با قاطعيتی كه جنرال عبدالرازق در برخورد با طالبان از خود نشان ميداد، عملا طالبان توانايی مانور بسيار كمی در اين ولايت داشتند. شهر قندهار و حومههای آن نسبت به ولايت همجوارش هلمند و زابل، وضعيت بسيار بهتری از جهت امنيت و آرامش ساكنان آن داشت.
اما با كشته شدن فرمانده عبدالرازق، طالبان پيروزی بزرگی به دست آورده و اين سوءقصد برای آن دستاورد ارزشمندی بود. پس از كشته شدن عبدالرازق، برادرش تادين خان هدايت نيروهای پوليس قندهار را به دست گرفت. باوجودی كه تادين خان برادر عبدالرازق تا حدودی بر اوضاع مسلط بود، اما قندهار رو به ناامنی گذاشت. بعد از مطرحشدن گفتگوهاي صلح، تادين خان از قومندانی پوليس قندهار استعفا داد و رو به فعاليتهای سياسی آورد.
تصرف و غارت خانه عبدالرازق از سوی طالبان در شهرك مرزی اسپینبولدک بازتاب وسيعی در ميان مردم داشت. اين واقعه نشان از قدرت گیری طالبان و پيروزی نمادين بزرگی براي اين گروه در سالهای اخير به شمار میرود.
دومين موضوعی كه نگاهها را خود جلب كرد، ادعای معاون اول رياست جمهوری افغانستان مبنی بر هشدار پاكستان به نيروهای هوايی افغانستان در مورد حملات برای پسگیری اين شهرك است. آقای صالح در صفحه فيسبوك و تويتر خود نوشته بود كه نيروی هوای پاكستان با دولت افغانستان هشدار داده است كه هرگونه حمله هوايی برای بازپسگیری اسپینبولدک با واكنش جدي دفاع هوايی پاكستان مواجه خواهد شد. پاكستان با يك روز تأخیر اين ادعای افغانستان را رد كرده و تأکید كرده است كه آنها هيچ هشداری در اين مورد به افغانستان ندادهاند. در ادامه اطلاعيه پاكستان آمده است كه اين كشور طبق قوانين بینالمللی نسبت به جنگ در مناطق مرزی حساسيت مشروعی داشته و اقدامات لازم را برای حفظ شهروندان و تأسیسات مرزی خود انجام داده است.
اگرچند دولت پاكستان بهطور رسمي صدور چنين هشداري را رد كرده است، اما خلبانان نيروي هوايي افغانستان گفتهاند كه در پي تماس نيروي هوايی پاكستان، آنها بهناچار به پايگاههای خود برگشتهاند زيرا نيروی هوايی افغانستان توانايی مقابله با دفاع هوايی پاكستان را ندارد. افغانستان فاقد هواپيماهای جنگنده بوده و در رزم هوايی هيچ شانسی در مقابل نيروهای هوايی كشورهای همسايه ندارد. نيروی هوايی افغانستان متكی بر هواپيمای جنگی سبك سوپرتوكانو است كه فاقد رادار بوده و توان شليك موشك هوا به هوا را ندارد. اين هواپيماها برای سركوب طالبان و ديگر نيروهای مسلح كه فاقد دفاع هوايی هستند، بسيار كارآمد است. از سوی ديگر هزينه بسيار كم تعمير و نگهداری اين هواپيماها، آن را برای كشور فقيری مثل افغانستان مناسب و ارزشمند ساخته است.
تصرف اسپینبولدک جدا از ارزش تبليغاتی وسيع برای طالبان، توانايی اين گروه را برای جذب سرباز و كمك از سوی پاكستان بسيار بالا خواهد برد. از سوی ديگر، منابع مالی و درآمد مالی وسيع به خاطر صادرات و واردات كالا از اين بندر تجاری، طالبان را بهشدت تقويت و دولت افغانستان را زير فشار مضاعف قرار خواهد داد. بنابراین، تسلط بر اين منطقه برای دو طرف درگيری تأثیر عميقی بر میدانهای جنگ خواهد گذاشت. موضوع ديگری كه براي طالبان بسيار بااهمیت است، افزايش قدرت چانهزنی آنها در مذاكرات صلح و جلبتوجه جهان بهسوی خود بهعنوان يك گروه تأثیرگذار در آينده افغانستان است. اگر طالبان در مذاكرات پيشين به تقسيم قدرت بهصورت پنجاهپنجاه راضی بودند، اكنون با در دست بخش زيادي از خاك افغانستان و تسلط بر بندرهای مرزي كشور، به اين مقدار رضايت نخواهند داد.
دولت اعلان كرده است كه در عملياتی كنترل دوبارة اسپینبولدک را در اختيار گرفته است، اما طالبان با رد اين ادعا، تأکید دارند كه آنها همچنان بر اين منطقه مسلط هستند. منابع مستقل ادعای دولت در اين زمينه را تائید نکردهاند. جنگ بر سر اسپینبولدک و در حفظ كردن آن، براي دو طرف درگيری اهميت اقتصادی، نظامی و تبليغاتی بسياری دارد. ديده شود كه كدام طرف درگيری در اين زمينه موفق خواهند بود.
