د زدهکړې په برخه کې د ښځو د نړیوالې ورځې سره په سمون کې، په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه ماموریت (یوناما) وايي چې د شپږم ټولګي څخه پورته د نجونو د زدهکړې څخه د منع کولو له ۱۶۰۷ ورځو وروسته، افغانستان د نجونو لپاره د تعلیمي محرومیت ترټولو اوږده دوره تجربه کوي، چې د هېواد راتلونکي لپاره یوه جدي ننګونه ده.
د دې ورځې په نمانځلو سره، یوناما ویلي چې د نجونو د تعلیم پر وړاندې دوامداره بندیز نه یوازې د دوی اساسي حقونه تر پښو لاندې کوي، بلکې د افغانستان په علمي، ټولنیز او اقتصادي پرمختګ یې هم ژور منفي اغېزه کړې ده.
د سازمان په وینا، د څلورو کلونو څخه زیات د زدهکړو محرومیت د میلیونونو نجونو لپاره بې شمېره فرصتونه له لاسه ورکړي دي؛ هغه فرصتونه چې کولی شي د ساینس، روغتیا، ټیکنالوژۍ او نورو حیاتي سکتورونو کې رول ولوبوي.
یوناما ټینګار کړی چې د تعلیمي سیسټم څخه د ښځو او نجونو ایستل د جنسیت تشه ژوروي او د هېواد بشري ظرفیتونه محدودوي. سازمان یو ځل بیا له چارواکو څخه غوښتنه کړې چې ژر تر ژره د نجونو د زدهکړو پر وړاندې محدودیتونه لرې کړي او ښوونځي ته د دوی د بېرته راستنېدو لپاره لاره هواره کړي.
په ورته وخت کې، ملګرو ملتونو په ښوونه کې د ښځو او نجونو د ګډون اهمیت د ټولنو د پرمختګ لپاره خورا مهم ګڼلی او د مساوي تعلیمي فرصتونو په برابرولو یې ټینګار کړی دی.
په ۱۴۰۰ کال کې په افغانستان کې د سیاسي بدلونونو وروسته، په ټول هېواد کې د شپږم ټولګي څخه پورته د نجونو زدهکړه وځنډول شوه. دا پرېکړه د پراخ کورني او نړیوال غبرګون سره مخ شوه. د بشري حقونو سازمانونو او نړیوالو سازمانونو په مکرر ډول خبرداری ورکړی چې د دې وضعیت دوام کولی شي د افغانستان د پرمختګ لپاره اوږدمهاله او نه جبرانېدونکي پایلې ولري.
ملګرو ملتونو د فبروري ۱۱مه د ښوونې کې د ښځو او نجونو د نړیوالې ورځې په توګه نومولې ده او هر کال په ښوونې پرمختګ او نوښت کې د دوی پر حیاتي رول ټینګار کوي.
