Ashraf Ghani in China

محقق احمدشاه کتوازی (عضوء اکادمی علوم افغانستان و دیپلومات سفارت افغانستان در واشنگتن دی سی)

داکتر محمد اشرف غنی رئیس جمهوری افغانستان حین سخنرانی خویش در مراسم تحلیف ریاست جمهوری نقش کشور ها را در روابط خارجی این کشور به پنج حلقه تقسیم نموده که در آن کشور های همسایه به دلیل موقعیت خاص جغرافیائی این کشور، تعاملات اقتصادی، سیاسی و اجتماعی و وابستگی های متقابل میان آنها، مورد توجه خاص قرار گرفته است که بر همین اساس رئیس جمهوری اسلامی افغانستان اولین سفر های خارجی خویش را از چین و پاکستان منحیث دو کشور تاثیر گذار در تحولات افغانستان آغاز نمود.

سفر رئیس جمهوری اسلامی افغانستان به چین که مورد استقبال گرم دولت آنکشور قرار گرفت، دست آورد های زیادی از جمله امضای چهار موافقتنامه میان دو کشور داشت. چین طی دوازده سال گذشته با دولت افغانستان مساعدت های فراوان داشته و یکی از شرکای مهم افغانستان در مجامع بین المللی محسوب گردیده و طی کنفرانس های متعدد از موقف جمهوری اسلامی افغانستان حمایت نموده است و اخیراً میزبان کنفرانس وزرای قلب آسیا بود.

چین در سیاست خارجی افغانستان پس از امریکا منحیث یکی از کشور های مهم اقتصادی جهان و نقش که در تحولات منطقه و روند گفتگوهای صلح با مخالفین مسلح با توجه به روابط استراتیژیک آنکشور با پاکستان دارد، از اهمیت خاص برخوردار است. از جانبی هم افغانستان و پاکستان برای اهداف ژیوپولیتیکی چین اهمیت ویژ دارد.

چین پاکستان را متحد خویش در برابر هند دانسته و با نگاه تاریخی به روابط دو کشور، این روابط در عرصه های متعدد در حال گسترش بوده است. چین در تقویت تاسیسات و بنیان های نظامی آنکشور همکاری داشته چنانچه کارخانه های نظامی از جمله تاسیسات اتمی، تانک و موشک سازی پاکستان به همکای چین ساخته شده و اخیراً ۵۰ بال هلیکوپتر نظامی را در اختیار آنکشور قرار داده است.

در عرصه های اقتصادی نیز دو کشور پیشرفت های داشته، چین خواهان گشترس مبادلات تجارتی و اقتصادی آنکشور از طریق پاکستان به خلیج فارس بوده روی این ملحوظ از طرح ساختن بندر گوادر با هزینه شش ملیارد دالر حمایت می نماید. از جانبی چین نگران نفوذ غرب بر اسلام گرایان مستقر در پاکستان و تحریک آنها علیه آنکشور می باشد.

بالمقابل پاکستان از یک طرف با بی ثباتی سیاسی و مشکلات اقتصادی مواجه بوده و از جانی هم با هند کشمکش دارد که برای رفع بحران کنونی و نیازمندی های اقتصادی و نظامی خویش، مناسبات با چین را حیاتی میداند.

قابل یادآوریست که ایالات متحده امریکا هند را متحد خویش در منطقه آسیای جنوبی دانسته و نسبت به پاکستان هند را ترجیح می دهد که پاکستان ضرورت دارد تا جای خالی امریکا را از این منظر نیز برای چین واگذارد.

Ashraf Ghani Meets with China President

کشور چین نیز در حال مبدل شدن به یکی از کشور های اقتصادی بوده و منحیث یکی از کشور های تولید کننده و صادر کننده جهان، ضرورت به مواد خام دارد تا برعلاوه حفظ بیلانس تولیدات و صادرات، آنرا گسترش دهد. ولی اختلافات اسلام آباد و کابل بر چگونگی این سرمایه گذاری سایه انداخته است. بناً چین علاقمند میانجی گیری جهت حل اختلافات میان دو کشور می باشد تا زمینه خوبتر سرمایه گذاری مساعد گردد.

از جانبی چین نگران گسترش افراط گرائی در منطقه پس از خروج نیروهای بین المللی به رهبری امریکا بوده روی این ملحوظ می خواهد تا در امر مبارزه با دهشت افگنی و روند گفتگوهای صلح با مخالفین مسلح؛ دولت افغانستان را همکاری نماید. پاکستان امید دارد تا با همکاری چین از یک طرف نفوذ هند (که از اهداف عمده پاکستان میباشد) را کم تر نماید و از طرف دیگر تجارت را با افغانستان توسعه دهد تا با بازارهای آسیای مرکزی راه بیابد.

دلیل تغیر در سیاست پاکستان؛

پاکستان قبل از انتخابات مدعی شده بود که با حکومت جدید افغانستان بیشتر در عرصه صلح همکاری خواهد کرد و در این اواخر از میانجیگری چین نیز استقبال نموده است. بدون شک بازیگران داخلی و دیگاه صاحبان قدرت یکی از عوامل تاثیر گذار در تدوین و اجرای سیاست خارجی کشور ها بوده و پاکستان از بدو تاسیس اش همواره احساس تهدید از جانب هند می نموده که امینت را در سیاست خارجی پاکستان اجتناب ناپذیر می نمود و نظامیان بعنوان تدوین کننده گان سیاست خارجی پاکستان نقش اساسی را عهده دار بوده است. و در مواقع فشار های بین المللی ویا مشکلات سیاسی و داخلی با اجرای اقدامات فرمایشی و سیاست های اعلامی از جانب حکومت ملکی در کوتاه مدت امتیازاتی را بدست آورده اند. با توجه به مشکلات بی ثباتی در داخل گروه های سیاسی پاکستان، کمبود انرژی برق و مشکلات اقتصادی ظاهراً حکومت نواز شریف را وادار به تغیر کوتاه مدت در سیاست های خویش در قبال افغانستان نموده است. در عین حال چون حکومت وحدت ملی در حال رای زنی ها در مورد ایجاد کابینه و مقامات ارشد حکومت می باشد ظاهراً می خواهد تا با اتخاذ نرمش در رفتار خویش، مهره های خویش را در نهاد های کلیدی حکومت افغانستان جای داده و به جانب افغانی در ازای همکاری در روند صلح کاهش نقش هند در افغانستان را مطالبه نماید تا فرصت بیشتر سرمایه گذاری ها را در قرارداد های کلان بدست آورد.

پاکستان از یک دهه بدین سو با مشکلات اقتصادی و کمبود انرژی مواجه می باشد که ایجاب سرمایه گذاری های کلان را می نماید که چنین برنامه در توان حکومت پاکستان موجود نمی باشد بناً با یک برنامه ریزی زیرکانه می خواهد از یک طرف به چین اطمینان دهد که طالبان و گروه های افراط گرائی به دلیل آنکه بالای آنها نفوذ دارد، به عنوان تهدید مطرح نیست و در برابر این کار می خواهد تا مشوق های اقتصادی بیشتر را از جانب چین بدست آورد.

به نظر میرسد چین نیز در این اواخر سیاست خود را تغیر داده است و به هیچ صورت نمی خواهد تا طالبان مجدداً در صحنۀ سیاسی افغانستان مثل گذشته ظاهر شوند. چین علاقمند است تا ابتکار مذاکره و میانجیگری میان حکومت افغانستان، دولت پاکستان و طالبان را روی دست گیرد و خواهان نشست منطقوی برای مذاکره صلح در افغانستان شده است که این نشانه علاقمندی آنکشور در قضایای افغانستان و توسعه روابط آن کشور با افغانستان است.

همکاری پاکستان در روند صلح

نقش کشورهای همسایه و منطقه در مذاکرات صلح با طالبان و تامین صلح در افغانستان حتمی است. برای تامین صلح باید به دخیل ساختن همه بازیگران منطقه و مهار ساختن تحرکات افراط گرائی که چالش به همه منطقه شده میتواند، کوشش شود.  در این مورد فرصت خوبی وجود دارد تا افغانستان با استفاده از چین، پاکستان را زیر فشار قرار دهد تا سیاست خود را در قبال تروریزم  را تغیر دهد و زمینه گفتگوهای صلح را میان حکومت افغانستان و طالبان مساعد گرداند.

چین در نشست کنفرانس وزرای قلب آسیا اظهار داشت که  با هر دو جانب پاکستان و افغانستان همکاری و کمک لازمۀ خواهد نمود. بالمقابل سرتاج عزیز نیز حمایت خویش را از میانجی گیری چین اعلان نمود.

چین با توجه به روابطی که با ارتش پاکستان دارد، می تواند نقش مهمتری را در مقایسه با همکاران غربی افغانستان داشته باشد. بناً دولت افغانستان باید با دادن فرصت های خوب سرمایه گذاری چین در داخل افغانستان همکاری پاکستان را جلب نماید. در عین زمان باید در هماهنگی با متحدین بین المللی خویش منجلمه امریکا کفتگوهای چندین جانبه میان افغانستان، چین و پاکستان را فراهم سازد تا از این طریق راهی برای برای حل جنگ افغانستان دریافت گردد. حکومت ملکی پاکستان به رهبری نواز شریف با مشکلات اقتصادی فراوان مواجه است که با دخیل ساختن پاکستان در سرمایه گذاری ها در افغانستان نیز می تواند زمینه ساز گفتگو های سودمند بین دو کشور باشد.