امسال بر خلاف سالهای گذشته ،که دولت و مجامع جهانی خواهان آتش بس در روزهای عید از سوی طالبان می شد، طالبان خود در این زمینه پیش قدم شده و سه روز عید سعید قربان را آتش بس اعلان کرده اند. در پیامی که از سوی هبت الله آخندزاده رهبر گروه طالبان در اینترنت منتشر شده؛ از قول رهبر طالبان آمده است که او به سربازان خود دستور داده تا در این سه روز به نیروهای دولت افغانستان حمله نکنند. رهبر طالبان اضافه کرده است در دوران آتش بس اعلان شده، طالبان موضع دفاعی گرفتهو به حمله بر آنها پاسخ داده خواهد شد. 

دولت با استقبال از این طرح طالبان،متقابلا سه روز عید را از سوی نیروهای دولتی آتش بس اعلان کرده است. 

از زمانی که گفتگوهای صلح آمریکا با طالبان در قطر با موفقیت به نتیجه رسیده و آنها دست از جنگ علیه همدیگر کشیده اند طالبان اعتماد به نفس زیادی بدست آورده است. چیزی که آنها بیشتر دلگرم کرده است، فساد موجود در دولت و اختلافات جدی سیاستمداران حاضر در دولت اند که عملا دولت را ناکارآمد و نارضایتی مردم از وضعیت موجود را چند برابر کرده است.دولت افغانستان همیشه اصرار داشته است که بایداز سوی طالبان آتش بس دوامدار اعلام شود تا این آتش بس مقدمه ای برای گفتگوهای صلح بین الافغانی باشد. اما طالبان همواره به بهانه های گوناگون از زیر بار این مساله شانه خالی کرده و با استناد به آماری که از سوی دولت اعلام شده است، بعد از صلح با آمریکایی ها به شدت حملات خود بر نیروهای دولتی افزوده اند. 

طالبان این بار و با پیش قدم شدن در اعلان آتش بس در روزهای عید قربان، می خواهد خود را جریان مسلط بر میدان های جنگ کشور قلمداد کرده و عملا به دنیا نشان دهد که این طالبان است که ابتکار عمل را در جنگ و صلح در کشور در دست دارد. طالبان خواسته به دنیا گوشزد کند که جامعه جهانی باید دیدگاه خود در مورد آن گروه را تغییر داده و آنها را به عنوان قدرت مشروع در افغانستان به رسمیت بشناسند. 

از سوی دیگر طالبان با اعلان آتش بسدر صدد نشان دادن این مساله هستند که آنها گروه اصلی در مبارزه با دولت مرکزی افغانستان بوده و تسلط کافی بر جریان جنگ و عملکرد اعضای خود دارند. بعد از درگذشت ملا عمر رهبر اسبق گروه طالبان، زمزمه هایی از انشعاب در این گروه به گوش می رسید و تردیدهایی در تسلط رهبری جدید طالبان بر اعضای این گروه وجود داشت. طالبان با اعلان این آتش بس در صدد زدودن این تردیدها در مورد انسجام خود نیز هستند. 

اما اگر به گذشته طالبان نگاه کنیم، آنها در اکثر موارد، حملاتی را که تلفات ملکی زیاد داشته است به گردن نگرفته و از زیر بار مسئوولیت شانه خالی کرده اند. با این وصف، آیا مردم افغانستان در این سه روز با خیال راحت می توانند از عید سعید قربان تجلیل کنند؟ آیا احتمال تمدید آتش بس وجود دارد؟

با تجاربی که از آتش بس های گذشته در اذهان مردم افغانستان وجود دارد، نمی توان به این ابتکار طالبان چندان خوشبین بود. آتش بس در افغانستان شکننده تر از آنی است که تصور می شود. از آنجا که هیچ گروه ناظری بر این آتش بس وجود ندارد، طالبان به راحتی می تواند که حمله کرده و بهانه را به گردن دولت بیندازد. طالبان یک گروه ایدیولوژیک با افکار تندروانه مذهبی اند. از این رو، برای آنها جنگ یک امر مقدس و حمله بر سربازان دولتی جزئی از مناسک دینی آنها است. به همین علت آنها به سادگی می توانند با توجیه عملکرد خود با متون دینی، امر عرفی آتش بس را زیر پا گذاشته و به جنگ، با وجود اعلان رسمی توقف چند روزه از سوی خودشان، ادامه دهند. از سوی دیگر گروههایی در حکومت هم وجود دارند که منافع خود را در ادامه جنگ می بینند. بعید نیست که آنها هم در این سه روز بیکار ننشسته و برای پیشبرد منافع خودشان در صدد شکستن آتش بس باشند. از این رو اگر در این چند روز در غیاب گروههای ناظر، حمله ای صورت بگیرد و دو طرف بهانه آغاز جنگ و شکستن آتش بس را به گردن هم دیگر بیندازند، چندان دور از انتظار نیست.

از طرف دیگر، حضور گروههای تندرو دیگر مثل داعش باعث می شود که گروههای ذینفع با خیال راحت، در زیر چتر نام این گروه خونریز و بدنام، به کشتار مردم در این سه روز آتش بس ادامه دهند. بر این اساس چندان دور از انتظار نیست که هم گروه طالبان برای بزرگ نمایی خطر این طور گروهها و تبرئه خود از اعمال دهشت افکنانه و هم کسانی در دولت که منافع شان در ادامه جنگ در کشور است، دست به حملاتی بزند و تقصیر را به گردن داعش و دیگر گروههای افراطی دیگر بیندازند. 

اعلان آتش بس سه روزه در افغانستان از سوی طالبان می تواند مانور سیاسی برای جلب توجه جامعه جهانی به سوی خویشتن و اعلان حضور به عنوان جریان اصلی غالب بر قضایای نظامی و امنیتی کشور باشد. 

به هر صورت باید منتظر ماند و دید که در این سه روز وضعیت چگونه خواهد بود و آیا دو طرف در رعایت آتش بس و پرهیز از خشونت موفق و صادق خواهند بود یا خیر.