سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) در سال ۱۹۹۹ به‌منظور گرامی‌داشت از تنوع زبانی و کمک به این امر مهم فرهنگی ۲۱ ام فبروری را بنام روز جهانی زبان مادری نامگذاری کرد.

زبان مادری که از آن بنام زبان نخستین نیز یاد می‌شود به زبانی اطلاق می‌شود که پس از دوران یادگیری و قبل از سن بحرانی برای کودک امکان فهم و کشف جهان پیرامون و اندیشیدن و هماهنگ شدن را فراهم می‌سازد.

تحقیقات انجام شده نشان می‌دهد که بیش از ۷۱۰۰ زبان که می‌شود آنرا زبان مادری خواند در جهان وجود دارد و از آن برای یادگیری، ارتباطات اجتماعی و سایر موارد حیاتی حیات انسانی استفاده می‌شود.

زبان مادری در افغانستان

افغانستان نیز دارای بیش از ۲۰ زبان مادری است و این تراکم زبان‌ها یکی از جاذبه‌ی فرهنگی افغانستان است که همواره نادیده گرفته شده.

دست‌کم ۶ زبان مادری در کوپایه‌های پامیر وجود دارد و هرکدام از این زبان‌ها از پیشینه‌ی پربار فرهنگی برخوردار اند.

به همین ترتیب، تراکم زبانی در غرب افغانستان و سایر نقاط این کشور نیز وجود دارد ولی شماری از آنها در معرض انقراض اند چون نهادهای دولتی طی سالیان متمادی به این بخش حیات فرهنگی افغانستان رسیدگی نکرده‌اند.

قابل ذکر است که زبان مادری با آنچه که لهجه/گویش خوانده می‌شود فرق دارد و صرفا تعداد زبان‌های مادری در افغانستان به بیش از ۲۰ زبان می‌رسد حال آنکه تعداد لهجه‌های موجود خیلی فراتر از آن خواهد بود.