ګل پلورونکي لیلما د مني موسم پای ته رسیدو او د ژمي په رارسیدو سره د خپلو ګلانو د ژوند په اړه اندېښمنه ده. هغه د جمهوریت پر مهال ښوونکې وه، خو اوس ګلونه پلوري هغه وايي: “د ګلانو پلورل د مينې پلورل دي او اوس زه مينه پلورم.”

په افغانستان کې د اسلامي امارت راتګ د افغانستان په تاریخ کې یو مهم بدلون بلل کیږي ځکه چې په ټولیزه توګه یې د ښځو ژوند بدل کړ او د بېکارۍ بحران او پر خلکو یې سخت اقتصادي شرایط مسلط کړل. له دې مرحلې وروسته ښځې د عامه اړیکو په ډګر کې کمې لیدل کیږي او د بښنې نړیوال سازمان د راپور له مخې ښځې د ټولنیز ژوند له ډګره ایستل شوې دي.

۵۲ کلنې لیلما په دې ګڼه‌ګوڼه کې د ګلانو پلورنځۍ پیل کړې ده. نوموړې پخوا یوه ښوونکې وه او د دې په وینا په سلهاو هلکان او نجونې یې قلم او کاغذ سره معرفي کړي دي. لیلما له اسلامي امارت راتګ وړاندې د نجونو د زده‌کړې زمینه برابره وه، خو د لیلما خاوند خپلو لوڼو ته د زده‌کړو اجازه نه ورکوله او دا کار د دې لامل شو چې لیلما له خپل خاوند څخه جلا شي.

لیلما وايي: “په بل ځای کې داسې نه دي شوي چې مور دې ښوونکې وي او ماشومان دې ښوونځي ته نه وي تللي. “

د لیلما په وینا، په افغانستان کې د زوی نه زیږون د خاوند ترمنځ د ژورو شخړو لامل کیږي. لیلما یوه له هغو مېرمنو څخه ده چې له دې ستونزې سره مخ شوې او د زوی نه درلودل د هغې او مېړه ترمنځ د بې اتفاقۍ لامل شوی.

په افغانستان کې د ښځو لپاره باکیفیته ښوونې او روزنې ته لاس رسی محدود دی او لیلما چې د خپلو دوو لوڼو لپاره یې ډېر کړاوونه ګاللي، د دې محدودیتونو له امله د خپلو ماشومانو د راتلونکي په اړه اندېښمنې شوې دي. ځکه چې د ده په وینا سمه زده کړه له ښځو سره مرسته کوي چې مالي او فکري خپلواکي ترلاسه کړي او ښه ټولنیز مقام ولري.

د تاریخ په اوږدو کې، ښځو د جنسیتي مساواتو د ترلاسه کولو لپاره ډیرې هڅې کړې دي. خو فرصتونو او منابعو ته د ښځو د لاسرسي په برخه کې لا هم ډېر توپیرونه او محدودیتونه شته. د دې وضعیت بدلول د ټولنې د ټولو غړو هڅو ته اړتیا لري، د نارینه وو او ښځو په ګډون، سیاسي، ټولنیز او حقوقي بدلونونه.

پخوانۍ استادې ولې د ګلانو پلورو ته مخه کړه؟

په افغانستان کې د اسلامي امارت له رامنځته کېدو او د تقاعد د لغوه کولو لپاره د دغه حکومت له نوې تګلارې وروسته، لیلما به نور خپل تقاعد ترلاسه نه کړي. د دې وضعیت دوام او اقتصادي ټکان چې د خلکو ژوند یې ګډوډ کړی، لیلیما هم تر فشار لاندې راوستې ده.

لیلما وايي: “د بهرنیو موسسو په لټه کې شوم ترڅو کار پیدا کړم.څو ورځې مې هڅه وکړه چې بريالی شم، خو په پای کې به د ماښام د اذان په وخت کور ته راستنه شوم. “

لیلما له څو ورځو هلو ځلو وروسته بالاخره په خپلو پیسو د کابل د «شهر نو» د ګلانو له پلورنځي څخه څو ګلان واخلي، هغه په ​​دې وتوانېده چې د ګلونو د څانګو په خرڅلاو سره د خپل ځان او خپلو دوو لوڼو لګښتونه پیدا کړي.

لیلمل اوس مهال يې کارونه پراخ شوي او له خپل عايد څخه راضي دى، خو د ژمي موسم له پيل او د ګلانو د کرلو د موسم په پاى ته رسېدو سره يې کار کمېږي. هغه هڅه کوي چې د ګلانو د خرڅلاو لپاره د کار بديل پيدا کړي، خو اوسمهال د ګلانو له پلورلو د ورځې ٦٠٠ افغانۍ ګټي. په دې پیسو هغه د خپل کور کرایه او د کورنۍ لګښتونه تمویلوي.

ليلما په داسې حال کې چې موږ ته د خپل کار انځور نه راکوي، شکايت کوي چې په افغاني ټولنه کې کله چې څوک سخت کار وکړي، په تېره بيا کله چې ښځه يې کوي، له هغې سره بې انصافي کېږي، خو که په بهر کې هم څوک ورته کار وکړي، نو دا کار  طبیعي ګڼل کېږي.

په داسې حال کې چې هغه له خپلې خاوند څخه جلا شوی دی، لا هم اندېښمن دی:  زه وېرېږم چې یوه ورځ به مې خاوند او زامن یې په کوڅه کې د ګلانو پلورلو په حال کې وګوري او بیا به هم زما د دوو لوڼو په اړه بې ځایه قضاوت وکړي. کار کول د شرم خبره نه ده، بلکې د چا د اوږو بار کېدل شرم دی. “

کله چې لیلما په کوڅه کې ګلان پلوري، په زیاترو مواردو کې د سوالګر په سترګه ورته کتل کیږي او پولیس هڅه کوي چې حوزې ته یې راکش کړي، ځکه په دې وروستیو کې په کابل ښار کې د سوالګرو د ټولولو لړۍ پیل شوې، خو لیلما هڅه کوي چې نوره هم منظمه او پاکو کالیو دوام ورکړي. په ځینو مواردو کې، هغه باید خپل ګلونه پټ کړي.

په هرصورت، لیلما اوس مهال د نورو کړکېچونو سره مخ ده چې د هغې او د هغې کورنۍ ته یې ډیرې اندیښنې رامینځته کړې. د دې کړکېچ اصلي لامل د زوی او خاوند نشتوالی دی.

د دې په پام کې نیولو سره چې لیلما د خپلو دوو ځوانو لوڼو سره یوازې ژوند کوي، چې هر یو یې د ۱۹او ۲۲ ترمنځ عمر لري، دوی حتی د لویو ستونزو سره مخ دي. دا مسله یوه له هغو ستونزو څخه ده چې په افغاني ټولنه کې ښځې تل ورسره مخ دي او هغه څه چې د دې ستونزې لامل ګرځي له محرم پرته د درېیو ښځو په وړاندې د دوی په شاوخوا کې د خلکو منفي چلند دی.

کله چې لیلما او د هغې دوه ځوانې لوڼې د کرایې لپاره د کور د موندلو هڅه کوي، د کور مالکین یې کرایه نه کوي، او یوازینی دلیل یې دا دی چې محرم شته.

“په ټوله کې، دا به ښه نه وي چې ووایم، مونږ په کور کې سړی نه لرو، او ډېرو مواردو کې، دوی موږ ته کور په سختۍ په اجاره راکوي، ځکه دوی فکر کوي چې موږ د ښې ښځې نه یو، خو بیا هم، موږ هڅه کوو چې یو بل کور ومومو.”

لکه څنګه چې لیلما د خپل ژوند د ستونزو په اړه خبرې کوي، هغه د خپل ټیکري په یوه ټوټه خپلې اوښکې پاکوي او وايي: “زما هیله پوره شوه، او زما لوڼو تعلیم وکړ، دا د هغې مور لپاره کافي ده چې پخوا به پخپله ښوونکې وه.”

د نجونو د تعلیم او تربیې د بندیدو په اړه مې له لیلما څخه وپوښتل: “تا د زده‌کړې په برخه کې څه لاسته راوړنې درلودې چې دا ټولې سنونزې مو وګاللې؟” هغې ځواب راکړ: “تعلیم ما ته انسانیت را زده‌کړ.”

د لیلما د ژوند کیسه په دې هېواد کې د زرګونو نورو میرمنو ژوند استازیتوب کوي. هغه ښځې چې د کار، هوساینې او ژوند په څېر له ستونزو سره مخ دي او د بېلابېلو لاملونو لکه کورنۍ تاوتریخوالي، جنسیتي نابرابرۍ او سلګونو نورو ستونزو سره مخ دي، هېڅکله یې د خوږ ژوند خوند نه دی اخیستی.